Hoort Sicilië bij Italië?

Ja. Artikel 1 van het Siciliaanse Statuut, de basiswet van het eiland, bepaalt dat Sicilië, met de Eolische, Egadische en Pelagische eilanden, Ustica en Pantelleria, een autonome regio met eigen rechtspersoonlijkheid is, "binnen de politieke eenheid van de Italiaanse staat". Het Statuut werd in mei 1946 vastgesteld en werd in februari 1948 deel van het Italiaanse constitutionele recht. De Italiaanse grondwet zelf noemt Sicilië in artikel 116 als een van de vijf regio's met bijzondere vormen van autonomie, naast Sardinië, Valle d'Aosta, Trentino-Zuid-Tirol en Friuli-Venezia Giulia.

Als Sicilianen het over "de regio" hebben, bedoelen ze dus een Italiaanse regio met meer bevoegdheden dan de meeste, geen aparte staat. Het eiland kwam bij het nieuwe koninkrijk Italië na de landing van Garibaldi in Marsala in 1860; dat deel van het verhaal vertel ik in mijn stuk over de geschiedenis van Sicilië, dus dat herhaal ik hier niet.

Sicilië in het kort
Sicilië
LandItalië
StatusAutonome regio met een bijzonder statuut (1946, sinds 1948 constitutioneel recht)
HoofdstadPalermo
Inwoners4.787.390 (31 december 2024, ISTAT)
OppervlakteDe regio: 25.832 km² (ISTAT), de grootste regio van Italië. Het hoofdeiland alleen: zo'n 25.460 km², het grootste eiland van de Middellandse Zee
Hoogste puntDe Etna, zo'n 3.350 m, de hoogste actieve vulkaan van Europa; de hoogte verandert met elke uitbarsting
Gemeenten (comuni)391
MuntDe euro (€), net als in de rest van Italië

Is Sicilië een land?

Nee. Sicilië is geen onafhankelijk land en geeft geen eigen paspoorten of munt uit. Wel heeft het meer zelfbestuur dan een gewone Italiaanse regio: een eigen statuut, een regionale assemblee die vergadert in het Palazzo dei Normanni in Palermo, en een regionale regering met een president. Het heeft zelfs een eigen vlag, officieel sinds 2000, en daarom zie je de rood-gele Trinacria-vlag op openbare gebouwen naast de Italiaanse en de Europese vlag.

Een ruwe vergelijking: denk eerder aan een deelstaat met ongewoon veel bevoegdheden binnen één land dan aan een eigen natie. Sicilianen zijn Italiaanse staatsburgers, stemmen bij Italiaanse verkiezingen en hebben een Italiaans paspoort. Of ze zich eerst Siciliaan of eerst Italiaan voelen, is een andere en interessantere vraag, en die behandel ik in Siciliaans of Italiaans?

Was Sicilië ooit een eigen land?

Ja, lange tijd, al was het een koninkrijk en geen moderne natiestaat. Volgens Britannica werd Rogier II, de Normandische heerser van het eiland, op eerste kerstdag 1130 in de kathedraal van Palermo gekroond tot eerste koning van Sicilië. Daarna bleef Sicilië eeuwenlang een koninkrijk onder wisselende dynastieën, soms samen met Napels en Zuid-Italië. In 1815 werden die twee samengevoegd tot het Koninkrijk der Beide Siciliën, en verloor Sicilië zijn autonomie. De opstand van Garibaldi bevrijdde het eiland in 1860 van de Bourbons, en in 1861 werd het deel van het verenigde Koninkrijk Italië.

Na de Tweede Wereldoorlog streed een separatistische beweging voor een onafhankelijk Sicilië. Het antwoord van Italië was autonomie: in mei 1946 gaf de staat het eiland het bijzondere statuut dat het nog steeds heeft, en dat, zoals een geschiedenis van die jaren het zegt, de resterende separatistische dreiging de wind uit de zeilen nam. Mijn gids over de geschiedenis van Sicilië vertelt het langere verhaal.

Ligt Sicilië in Europa?

Ja, politiek en in de praktijk. Sicilië hoort bij Italië, en Italië is sinds 1 januari 1958 lid van wat nu de Europese Unie is. Italië heeft sinds 1 januari 1999 de euro en hoort sinds 26 oktober 1997 bij het Schengengebied, dus dezelfde regels gelden of je nu naar Rome, Milaan, Palermo of Catania vliegt. Tussen het vasteland en het eiland is er geen grens en geen paspoortcontrole.

Geografisch ligt het eiland aan de zuidrand van Europa. Volgens Britannica ligt Sicilië zo'n 160 km ten noordoosten van Tunesië, en de taal van het eiland draagt nog altijd woorden uit het Arabisch en het Grieks.

Waar ligt Sicilië?

Sicilië ligt voor de zuidwestpunt van het Italiaanse vasteland, de punt van de laars, midden in de Middellandse Zee. De Straat van Messina scheidt het van Calabrië; Britannica geeft als breedte zo'n 3 km in het noorden, oplopend tot ongeveer 16 km in het zuiden. De meeste mensen steken over met de veerboot of de draagvleugelboot, zoals op de foto bovenaan.

Het eiland is ruwweg driehoekig, vandaar de oude Griekse naam Trinakria, en meet zo'n 25.460 km². Ook de kleinere eilanden eromheen horen bij de regio: de Eolische, Egadische en Pelagische eilanden, Ustica en Pantelleria.

Wij wonen helemaal in het westen, bij Mazara del Vallo. Wil je je oriënteren voor een reis, dan verdeelt mijn reisgids voor Sicilië het eiland in zijn streken, en in Sicilië plaats voor plaats zoek je elk van de 391 gemeenten op.

Wat is de hoofdstad van Sicilië?

Palermo, aan de noordwestkust. Daar zetelen de regionale assemblee en regering, en het is veruit de grootste stad van het eiland. Catania, aan de oostkust onder de Etna, is tweede, gevolgd door Messina, tegenover het vasteland. Wat je in de hoofdstad kunt zien, staat in mijn stuk over Palermo, Cefalù en Monreale.

De grootste steden van Sicilië (ISTAT, 31 december 2024, via Tuttitalia)
StadInwonersLigging
Palermo626.273Noordwestkust, hoofdstad van de regio
Catania296.984Oostkust, onder de Etna
Messina216.458Noordoostpunt, aan de Straat van Messina
Siracusa (Syracuse)115.515Zuidoostkust

Sicilië is verdeeld in negen provincies, die sinds een regionale wet uit 2015 nieuwe namen hebben: Palermo, Catania en Messina zijn metropolitane steden, Agrigento, Caltanissetta, Enna, Ragusa, Siracusa en Trapani "vrije gemeentelijke consortia". De meeste mensen, ikzelf ook, zeggen gewoon nog "de provincie Trapani".

Aantal inwoners van Sicilië

Op 31 december 2024 had Sicilië volgens ISTAT, het Italiaanse bureau voor de statistiek, 4.787.390 inwoners, tegen 4.797.359 een jaar eerder.

Sicilianen zijn al eerder in groten getale vertrokken. Tussen 1880 en 1920 kwamen volgens de Library of Congress naar schatting vier miljoen mensen uit Zuid-Italië en Sicilië naar de Verenigde Staten, en daarom hebben zoveel Amerikanen Siciliaanse wortels. Hoor je daarbij, begin dan met mijn pagina's over Siciliaanse achternamen en het zoeken naar Siciliaanse voorouders.

Je oriënteren

Mijn kaart van Sicilië laat de provincies, steden en vliegvelden zien. Op een kaart van het eiland zijn dit de handige herkenningspunten:

  • De drie hoeken: Messina en de zeestraat in het noordoosten, de omgeving van Capo Passero in het zuidoosten, en Marsala en Trapani in het westen.
  • De Etna, de grote vulkaan boven Catania aan de oostkant.
  • De noordkust van Palermo via Cefalù naar Messina, met de Eolische eilanden voor de kust.
  • De zuidkust tegenover Afrika, met Agrigento en de Vallei van de Tempels.
  • Het heuvelachtige binnenland rond Enna en Caltanissetta.

Het eiland is groter dan veel bezoekers denken. Ga je niet zelf rijden, lees dan Sicilië zonder auto voordat je een verblijf kiest.

Veelgestelde vragen

Hoort Sicilië bij Italië?

Ja. Sicilië is een autonome regio van Italië. Het eigen statuut, vastgesteld in 1946 en sinds 1948 deel van het Italiaanse constitutionele recht, noemt het een autonome regio binnen de politieke eenheid van de Italiaanse staat. Sinds de eenwording in de jaren 1860 hoort het bij Italië.

Is Sicilië een land?

Nee. Sicilië is een regio van Italië, geen onafhankelijk land. Het heeft bijzondere autonomie, met een eigen regionale assemblee, regering en vlag, maar Sicilianen zijn Italiaanse staatsburgers met een Italiaans paspoort en betalen met de euro.

In welk land ligt Sicilië?

In Italië. Sicilië is een van de 20 regio’s van Italië, en een van de vijf met bijzondere autonomie, dus het hoort bij de Italiaanse Republiek en daarmee bij de Europese Unie.

Was Sicilië ooit een onafhankelijk koninkrijk?

Ja. Rogier II werd op eerste kerstdag 1130 in Palermo gekroond tot eerste koning van Sicilië, en Sicilië bleef eeuwenlang een koninkrijk, soms samen met Napels. In 1815 ging het op in het Koninkrijk der Beide Siciliën, en na de opstand van Garibaldi in 1860 werd het in 1861 deel van het verenigde Koninkrijk Italië.

Ligt Sicilië in Europa?

Ja. Sicilië hoort bij Italië, dat sinds 1958 in de Europese Unie zit, sinds 1997 in het Schengengebied en sinds 1999 in de euro. Geografisch ligt het aan de zuidrand van Europa, zo'n 160 km van Tunesië.

Wat is de hoofdstad van Sicilië?

Palermo, aan de noordwestkust, is de hoofdstad van Sicilië en de grootste stad, met zo'n 626.000 inwoners. Daar zetelen de Siciliaanse regionale assemblee en regering.

Hoeveel inwoners heeft Sicilië?

Op 31 december 2024 had Sicilië volgens ISTAT, het Italiaanse bureau voor de statistiek, 4.787.390 inwoners, zo'n 10.000 minder dan een jaar eerder.

Heb je een paspoort nodig om van Italië naar Sicilië te gaan?

Nee. Sicilië hoort bij Italië, dus tussen vasteland en eiland is er geen grens. Je paspoort heb je alleen nodig om Italië of het Schengengebied binnen te komen.

Bronnen en kleine lettertjes

Bronvermelding

Foto: Kiran Naidu, Unsplash-licentie, via Unsplash.