Wat is oranjebloesemhoning?
Oranjebloesemhoning is een monoflorale honing: de bijen hebben hem grotendeels van de nectar van citrusbloesem gemaakt. Citrusbomen bloeien in de lente uitbundig, de bloemen zijn rijk aan nectar, en in een grote boomgaard bezoeken de bijen een paar weken nauwelijks iets anders. Een imker die volken in de boomgaarden zet of er dichtbij houdt, en de honing direct na de bloei oogst, krijgt een honing met een duidelijk citruskarakter.
In de praktijk is het eerder citrushoning dan puur sinaasappelhoning. Bijen maken geen onderscheid tussen sinaasappels, citroenen, mandarijnen of clementines, en de wetenschappelijke beschrijvingen van Europese honingsoorten behandelen alle citrushoning als één soort, omdat de verschillende soorten vergelijkbare resultaten geven. In Italië zie je hem als:
- Miele di zagara: zagara is het Siciliaanse woord voor citrusbloesem, van het Arabische woord voor bloem. Op Sicilië hoor je deze naam het vaakst.
- Miele di agrumi: citrushoning, de gangbare Italiaanse term op etiketten en bij wedstrijden.
- Miele di arancio: sinaasappelhoning, als de bron vooral sinaasappelboomgaarden zijn.
Volgens EU-recht mag een honing alleen een bloemnaam dragen als hij geheel of grotendeels van die bron komt en de bijpassende smaak, chemie en pollen heeft. Die regel staat in de EU-honingrichtlijn 2001/110/EG, en honingetiketten uitgelegd laat zien wat er verder op een pot moet staan.
Hoe smaakt oranjebloesemhoning?
Goede oranjebloesemhoning ruikt zoals een citrusboomgaard in april: bloemig, fris en zoet, naar de bloemen en niet naar de vrucht. Hij smaakt niet naar sinaasappelsap of schil. De Europese beschrijvingen (Persano Oddo en Piro, 2004) noemen hem middelzoet, zwak zuur, zonder bitterheid, met een bloemig, fris aroma en een toon die proevers met anijs vergelijken. De smaak is vrij kort; hij blijft niet lang hangen zoals een donkere honing.
De geur komt deels van een stof die methylanthranilaat heet, die ook in de bloemen zelf zit en een van de chemische kenmerken van citrushoning is. Naarmate de honing ouder wordt, vervaagt die frisse bloementoon en kan de honing fruitiger, jamachtiger gaan ruiken, wat Italiaanse proefbladen vergelijken met sinaasappelmarmelade. De meest verse pot van de laatste lente is dus de pot om te proeven als je het echte karakter wilt.
Vergeleken met andere Siciliaanse honing is hij een van de zachtste. Tijmhoning is donkerder en veel aromatischer; sullahoning is even licht maar neutraler. Het grotere verhaal over waarom honing van het eiland anders smaakt, lees je in waarom Siciliaanse honing anders smaakt.
Welke kleur heeft oranjebloesemhoning, en waarom wordt hij wit?
Vloeibare oranjebloesemhoning hoort bij de lichtste honingsoorten die er zijn: van bijna kleurloos tot bleek strogeel. Op de Pfund-schaal waarmee imkers kleur indelen, kwamen de Europese referentiemonsters gemiddeld uit op ongeveer 15 mm, wat als heel licht geldt.
Lang vloeibaar blijft hij niet. Citrushoning bevat vrij veel glucose, de minder oplosbare van de twee belangrijkste suikers in honing, dus hij kristalliseert in een gematigd tempo, meestal binnen een paar maanden na het slingeren. De kristallen zijn normaal fijn, en de gekristalliseerde honing is glad, romig en wit, soms met een parelachtige glans, en wordt met de tijd lichtbeige. Een pot die er in mei uitzag als heldere vloeistof, kan in de herfst een witte smeerhoning zijn. Dat is normaal en geen teken dat er iets mis is; de oorzaken staan in waarom kristalliseert honing?.
| Kenmerk | Oranjebloesemhoning (citrushoning) | Bron |
|---|---|---|
| Kleur, vloeibaar | Bijna kleurloos tot bleek strogeel | Italiaanse proefbladen |
| Kleur, gekristalliseerd | Wit, soms parelachtig, tot lichtbeige | Italiaanse proefbladen |
| Pfund-kleur | Ongeveer 15 mm (heel licht) | Persano Oddo en Piro, 2004 |
| Geur | Bloemig, fris, oranjebloesem; fruitiger met de tijd | Beide |
| Smaak | Middelzoet, zwak zuur, niet bitter | Persano Oddo en Piro, 2004 |
| Fructose / glucose | Ongeveer 38,7 g / 31,4 g per 100 g | Persano Oddo en Piro, 2004 |
| Kristallisatie | Gematigd tempo, fijn en glad | Persano Oddo en Piro, 2004 |
| Citruspollen | Vaak laag: gemiddeld 18,6%, bereik 2,3 tot 42,2% | Persano Oddo en Piro, 2004 |
Wanneer wordt oranjebloesemhoning op Sicilië gemaakt?
Citrus bloeit in de lente. Op Sicilië valt de hoofdbloei van de sinaasappels in april; op warme, lage plekken begint die in maart, en hoger of in koelere jaren loopt hij door tot in mei. Citroenen zijn anders: Siciliaanse citroenbomen kunnen meer dan eens per jaar bloeien, daarom zie je op vreemde momenten citroenbloesem, maar de grote lentebloei is degene die honing geeft.
Die timing maakt oranjebloesemhoning lastig voor een imker. De volken moeten al heel vroeg in het jaar sterk zijn om in april honingkamers te vullen, en de honing moet er snel af zodra de bloemblaadjes vallen, voordat de bijen de volgende bloemen binnenbrengen en het citruskarakter verwatert. Daarna komen sulla en de andere lentebloemen, dan tijm, en dan het lange drachtgat in juli en augustus dat ik beschrijf in wanneer oogst je honing?.
Rond ons land bloeit de citrus ongeveer tegelijk met de eerste wilde bloemen van de lente. Ik heb nog geen honing van onze volken geoogst, dus ik kan je niet vertellen hoe een lenteoogst van dit stukje West-Sicilië smaakt. Als die er is, schrijf ik erover.
Waar wordt oranjebloesemhoning op Sicilië gemaakt?

Overal waar grote citrusboomgaarden zijn, en Sicilië heeft er veel. De belangrijkste gebieden zijn:
- Het oosten: de Piana di Catania en het land rond Lentini en Francofonte, het hart van het bloedsinaasappelgebied. De BGA Arancia Rossa di Sicilia beslaat delen van de provincies Catania, Siracusa en Enna. Hier liggen de grootste citrusaanplantingen, en hier wordt een groot deel van de Siciliaanse oranjebloesemhoning gemaakt.
- Het zuidwesten: de dalen rond Ribera, Sciacca en Menfi in de provincie Agrigento, het gebied van de BOB Arancia di Ribera (waar ook Chiusa Sclafani in de provincie Palermo bij hoort). Veel sinaasappels hier zijn navelsoorten, en dat doet ertoe voor pollenanalyse, zoals hieronder uitgelegd.
- Rond Palermo: de Conca d'Oro, de vlakte rond de stad, was beroemd om zijn citrusboomgaarden, en aan de randen liggen er nog steeds.
- Het uiterste westen: rond Mazara del Vallo en Marsala liggen citrusboomgaarden tussen wijngaarden, olijven en groenten. Hier is citrus één lentebloem tussen vele, dus een lentehoning is vaker een gemengde.
Spanje, vooral rond Valencia, is de andere grote producent van oranjebloesemhoning in Europa. Buiten Europa wordt hij in grote hoeveelheden gemaakt in onder meer de VS (Californië), Mexico, Brazilië en Israël. Voor de genoemde plaatsen, zie de gids over Siciliaanse steden en de pagina over Mazara del Vallo.
Oranjebloesemhoning of bloemenhoning (millefiori)?
Millefiori, duizend bloemen, is de Italiaanse naam voor multiflorale of wilde bloemenhoning: honing van alles wat de bijen vonden, zonder dat één bron overheerst. Het is geen mindere honing, alleen een andere, en in een gevarieerd landschap als het onze maken de meeste volken die het grootste deel van de tijd.
- Bron: oranjebloesemhoning komt vooral van citrus; millefiori van een mengsel dat verandert met plek en maand.
- Smaak: oranjebloesem is constant, bloemig en fijn; millefiori kan alles zijn, van licht en mild tot donker en sterk.
- Kleur: oranjebloesem is heel licht; millefiori wisselt.
- Bewijs: om als oranjebloesemhoning verkocht te worden, moet de honing in smaak, chemie en pollen bij het citrusprofiel passen. Een lente-millefiori van vlak bij citrusboomgaarden kan vaag naar oranjebloesem ruiken zonder daaraan te voldoen.
Een lentehoning uit West-Sicilië, waar citrus, sulla, wilde bloemen en kruiden kort na elkaar bloeien, is vaak een millefiori met een citrustoon en geen echte citrushoning. Dat is geen fout; het is gewoon wat het land geeft.
Hoe herken je echte oranjebloesemhoning?
Laboratoria bevestigen de bloemherkomst van een honing met drie controles samen: een proefpanel, fysische en chemische metingen en pollenanalyse (melissopalynologie), waarbij de stuifmeelkorrels in een monster onder de microscoop worden geteld. Bij de meeste monoflorale honingsoorten hoort een hoog aandeel van het bijpassende pollen bij het bewijs. Citrushoning is een bekende uitzondering.
Citruspollen is in honing ondervertegenwoordigd. Veel citrusrassen maken weinig pollen, en pitloze rassen zoals navelsinaasappels maken weinig kiemkrachtig pollen, dus de honing kan bijna helemaal uit citrusnectar bestaan en toch maar een bescheiden aandeel citruspollen bevatten. In de Europese referentiemonsters was citruspollen gemiddeld 18,6% van het getelde pollen, met een bereik van 2,3% tot 42,2% (Persano Oddo en Piro, 2004). Italiaanse productieregels noemen citruspollen zeer variabel, meestal boven de 10%, en lager waar steriele rassen staan. Een citrushoning met 10% citruspollen kan dus volkomen echt zijn, terwijl een weidehoning met hetzelfde getal zou zakken.
Omdat pollen hier zwak bewijs is, kijken laboratoria ook naar methylanthranilaat. Duitse laboratoria beschouwen minstens 2 mg per kg als typisch voor echte citrushoning. Tel daar de kleur bij op, die heel licht moet zijn, en de proeverij, en het beeld is meestal duidelijk.
Thuis kun je deze tests niet doen. Wat je wel kunt doen: kijken of de pot de bloem en een specifieke plek noemt, een heel lichte honing verwachten die wit kristalliseert, en ruiken naar bloesem in plaats van fruit. Een donkere, vloeibare "oranjebloesemhoning" die nooit vast wordt, verdient een vraag. Voor de bredere controles, zie hoe herken je echte honing?.
Hoe gebruik je oranjebloesemhoning?
De fijnheid is juist het punt, dus gebruik hem waar je hem proeft. Warmte verdrijft het bloemenaroma snel, dus in lang bakwerk of een hete pan is hij zonde.
- Bij verse kaas: over verse schapenricotta geschept is hij een eenvoudig Siciliaans dessert. Hij past ook bij jonge pecorino en zachte geitenkaas. Zie Siciliaanse kaas voor combinaties.
- Ontbijt: gekristalliseerde oranjebloesemhoning smeer je als boter op brood of toast, en hij gaat goed door yoghurt.
- Dranken: roer hem door thee als die iets is afgekoeld, niet door kokend water, zodat de geur blijft.
- Dressings en fruit: een beetje in een citroen- of sinaasappelvinaigrette, of over aardbeien, vijgen of een citrussalade.
- Zoetigheid: hij past bij amandelkoekjes en ricottadesserts; de gids over Siciliaanse desserts heeft de klassiekers.
Bewaar hem in een gesloten pot op kamertemperatuur, uit de buurt van het fornuis en de zon. Wil je hem liever vloeibaar, verwarm de pot dan voorzichtig in water onder ongeveer 40°C. Zoals alle honing geef je hem niet aan baby's jonger dan 12 maanden, omdat honing de sporen kan bevatten die zuigelingenbotulisme veroorzaken.
Veelgestelde vragen
Wat is zagarahoning?
Zagara is het Siciliaanse woord voor citrusbloesem, dus miele di zagara is citrusbloesemhoning: in de lente door bijen gemaakt van vooral de nectar van sinaasappel, citroen, mandarijn en andere citrusbloemen. Hij is heel licht, bloemig en mild, en kristalliseert tot een fijne witte crème.
Smaakt oranjebloesemhoning naar sinaasappel?
Niet naar de vrucht. Hij ruikt en smaakt naar de bloemen: bloemig, fris en zoet, met een lichte zuurgraad en een toon die sommige proevers met anijs vergelijken. Oudere potten kunnen fruitiger worden, meer richting sinaasappelmarmelade, als de frisse bloementoon vervaagt.
Wordt oranjebloesemhoning op smaak gebracht met sinaasappel?
Echte oranjebloesemhoning bevat niets toegevoegd. De citrusgeur komt uit de nectar, onder meer van een natuurlijke stof die methylanthranilaat heet. Volgens EU-recht mogen aan honing geen aroma’s of andere ingrediënten worden toegevoegd.
Waarom is mijn oranjebloesemhoning wit geworden?
Hij is gekristalliseerd. Citrushoning bevat vrij veel glucose, die meestal binnen een paar maanden als fijne kristallen uitkristalliseert en een gladde witte of lichtbeige honing achterlaat. Hij is nog prima te eten, en voorzichtig verwarmen maakt hem weer vloeibaar.
Wat is miele di agrumi?
Italiaans voor citrushoning, de gangbare etiketnaam voor honing die vooral van citrusbloesem komt. Op Sicilië heet dezelfde honing vaak miele di zagara, en miele di arancio als hij vooral uit sinaasappelboomgaarden komt.
Is citroenbloesemhoning hetzelfde als oranjebloesemhoning?
Zo vergelijkbaar dat de Europese referentiebladen alle citrushoning als één soort behandelen. Bijen bezoeken de citrus die in bloei staat, en de resultaten van verschillende soorten lijken sterk op elkaar. Honing van vooral citroenboomgaarden kan als citrus- of citroenhoning worden verkocht.
Wanneer wordt oranjebloesemhoning op Sicilië geoogst?
Kort na het einde van de citrusbloei, meestal eind april of in mei. De imker haalt hem er snel af, zodat hij niet mengt met de volgende bloemen, wat het citruskarakter zou verdunnen.
Waarom zit er zo weinig citruspollen in oranjebloesemhoning?
Citrus is ondervertegenwoordigd: veel rassen maken weinig pollen en pitloze navelsinaasappels weinig kiemkrachtig pollen, terwijl de bloemen veel nectar geven. In Europese referentiemonsters was citruspollen gemiddeld 18,6%, en Italiaanse regels accepteren het als variabel, meestal boven de 10%.
Bronnen en kleine lettertjes
- Persano Oddo en Piro (2004), Main European unifloral honeys: descriptive sheets, Apidologie 35, blad Citrus (Engels)
- EUR-Lex: Richtlijn 2001/110/EG van de Raad inzake honing
- EUR-Lex: Richtlijn (EU) 2024/1438 tot wijziging van de honingrichtlijn
- Regio Emilia-Romagna: productieregels voor honing, met beschrijvingen van monoflorale honing (Italiaans)
- NHS (VK): voedsel dat je baby's beter niet geeft, waaronder honing
De cijfers zijn gemiddelden van referentiemonsters. Elke honing verschilt per jaar, per boomgaard en per imker.
Bronvermelding
Foto: 高 长华, Unsplash-licentie, via Unsplash.
Foto: Tim Mossholder, Unsplash-licentie, via Unsplash.

