Waar cruiseschepen aanmeren in Palermo

Cruiseschepen meren in Palermo aan in de stadshaven, die direct tegen het centrum aan ligt. De cruiseterminal is het oude Stazione Marittima aan de Molo Vittorio Veneto, vanbinnen door de havenautoriteit (AdSP del Mare di Sicilia Occidentale) verbouwd tot de Palermo Cruise Terminal. De havenautoriteit noemt ook de kade Sammuzzo en de Molo Piave als ligplaatsen voor cruiseschepen, dus op een drukke dag kan je schip iets verder langs de haven liggen.

Aan welke kade je ook ligt, je komt uit op de Via Francesco Crispi, de drukke weg langs de haven. Van het terminalgebouw naar de straat is een paar minuten lopen; vanaf de verder gelegen kades moet je op 10 tot 15 minuten rekenen, en let op de pendelbus in de haven als je schip laat weten dat die rijdt.

Loopafstanden vanaf de cruiseterminal, gemeten over looproutes:

  • Teatro Massimo: ongeveer 1,3 km, 15 tot 20 minuten
  • Quattro Canti, het centrum van de oude stad: ongeveer 1,8 km, 20 tot 25 minuten
  • De kathedraal: ongeveer 2,3 km, 25 tot 30 minuten
  • Palazzo dei Normanni en de Cappella Palatina: ongeveer 2,7 km, 30 tot 35 minuten

Dat zijn looptijden in een gelijkmatig tempo van ongeveer 5 km per uur. Met drukte, oversteekplaatsen en fotostops tel je er een kwart bij op.

De wandeling: stop voor stop, met looptijden

De route is een rondje: langs het operahuis en door de markt van de Capo naar de kathedraal, over de hoofdstraat naar het kruispunt in het hart van de oude stad, en weer terug. Hij loopt in deze volgorde omdat de Martorana en San Cataldo pas om 9.00 of 10.00 uur opengaan, terwijl de markt en de kathedraal al vroeg open zijn. Verlaat de haven, steek de Via Francesco Crispi over en loop landinwaarts over de Via Cavour, die uitkomt op de Piazza Verdi.

  1. Teatro Massimo (15 tot 20 minuten vanaf de terminal). Het grootste operahuis van Italië, aan de Piazza Verdi. De buitenkant en de trappen kosten je vijf minuten. Rondleidingen zijn er elke dag vanaf 9.30 uur, duren ongeveer 40 minuten en worden in het Engels aangeboden; de gewone rondleiding gaat door de theaterzaal en de belangrijkste ruimtes, niet over het podium. Wil je er een doen, dan past die het best op de terugweg.
  2. De markt van de Capo (ongeveer 5 minuten vanaf het Teatro Massimo, de marktstraatjes rond de Via Porta Carini in). Een van de oude straatmarkten van de stad, met eetkraampjes en frituurkraampjes. Reken op 15 minuten, langer als je iets eet.
  3. De kathedraal (ongeveer 8 minuten, zuidwaarts door de marktstraatjes). De kerk is gratis toegankelijk; voor de schatkamer, de crypte, de koningsgraven en de wandeling over het dak heb je een apart kaartje nodig, en die zijn open vanaf 9.30 uur. Reken op 30 minuten voor de kerk, een uur met het dak.
  4. Quattro Canti (ongeveer 7 minuten, oostwaarts over de Corso Vittorio Emanuele). De vier gebogen barokke hoeken waar de Corso Vittorio Emanuele de Via Maqueda kruist. Gratis, en het mooist te zien vanaf het midden van elk trottoir in plaats van vanaf de weg.
  5. Piazza Pretoria (1 minuut, net om de hoek aan de Via Maqueda). De marmeren fontein die bekendstaat als de Fontein van de Schaamte. Je kunt hem op elk moment vanaf het plein zien.
  6. De Martorana en San Cataldo (1 tot 2 minuten, de trap op naar de Piazza Bellini). Twee kerken uit de Normandische tijd naast elkaar: de Martorana, met zijn gouden Byzantijnse mozaïeken, en San Cataldo, met zijn drie rode koepels. Elk heeft een klein toegangskaartje. Reken op 30 tot 40 minuten voor allebei.

Terug naar het schip: loop vanaf de Piazza Bellini terug naar de Quattro Canti, over de Via Maqueda omhoog naar het Teatro Massimo en dan over de Via Cavour omlaag naar de haven, zoals je gekomen bent. Dat is ongeveer 2,1 km, of 25 minuten.

De uitbreiding: Cappella Palatina en Ballarò

Als je zes uur of meer aan wal hebt, voeg dan twee stops toe tussen de kathedraal (stap 3) en de Quattro Canti (stap 4):

  1. Palazzo dei Normanni en de Cappella Palatina (ongeveer 6 minuten vanaf de kathedraal, westwaarts over de Corso Vittorio Emanuele richting Porta Nuova; volg de borden naar de bezoekersingang). Volgens mij is de Cappella Palatina de allerbeste plek op Sicilië om de mix van Arabisch, Byzantijns en Normandisch te zien die Palermo maakt tot wat het is. Reken op 60 tot 90 minuten, inclusief de rij voor de kaartjes. Delen van de kapel zijn soms afgeschermd voor restauratie van de mozaïeken, en het paleis kan voor parlementszaken op korte termijn dichtgaan, dus kijk die ochtend naar de mededelingen van de Fondazione Federico II.
  2. Markt van Ballarò (ongeveer 10 minuten vanaf het paleis). Meestal de oudste markt van de stad genoemd, langs de Via Ballarò tussen de Piazza Casa Professa en de Piazza del Carmine. Een goede plek om staand te lunchen.

Loop vanaf Ballarò ongeveer 5 minuten noordwaarts naar de Quattro Canti en maak het rondje af vanaf stap 4. Palazzo dei Normanni is het verste punt van de hele route, ongeveer 2,7 km en 30 tot 35 minuten van de terminal; loop je daar achter op schema, sla dan Ballarò en de Martorana over en loop direct terug naar het schip.

De timing: het korte rondje en de lange dag

Dit zijn tijden vanaf het moment dat je van het schip stapt, van maandag tot en met zaterdag. Ze zijn inclusief het lopen, de bezoeken en een korte stop om te eten, maar zonder de rijen bij de loopplank. Reken terug vanaf je all-aboardtijd en zorg dat je minstens 45 minuten daarvoor bij de poort van de haven bent; schepen wachten niet op passagiers die op eigen houtje op pad zijn.

Tijden voor het korte rondje en de uitbreiding
StopKort rondje: reken op 4 uur aan walMet de uitbreiding: reken op 6 uur aan wal
Vertrek vanaf de terminal0:000:00
Teatro Massimo (buitenkant)0:200:20
Markt van de Capo0:25 tot 0:400:25 tot 0:40
Kathedraal0:50 tot 1:250:50 tot 1:25
Palazzo dei Normanni en Cappella Palatinaoverslaan1:30 tot 2:50
Markt van Ballarò en lunchoverslaan3:00 tot 3:45
Quattro Canti en Piazza Pretoria1:30 tot 1:453:50 tot 4:05
Martorana en San Cataldo1:50 tot 2:304:05 tot 4:45
Terug bij het schipongeveer 3:00ongeveer 5:10

Tel bij de laatste rij je 45 minuten marge op: daar komen de vier uur voor het korte rondje en de zes uur voor de uitbreiding vandaan. De Martorana en San Cataldo gaan om 10.00 uur open (San Cataldo van november tot en met februari om 9.00 uur). Kom je dus voor ongeveer 8.15 uur van het schip, neem dan de tijd op de markt en in de kathedraal en kom pas na de opening op de Piazza Bellini aan.

Wil je de rondleiding van 40 minuten in het Teatro Massimo, reken dan op ongeveer 50 minuten extra aan wal. De rondleidingen beginnen om 9.30 uur, dus die past het best aan het eind, als je op de terugweg naar het schip langs het theater komt.

Als je laat van het schip komt

Loop op het korte rondje door de markt van de Capo zonder te stoppen; dat scheelt ongeveer 15 minuten. Ben je nog later, bekijk dan de Martorana en sla San Cataldo over: het interieur daarvan is kale steen, dus die kun je het makkelijkst missen. Is de tijd op de lange dag krap, kies dan de Cappella Palatina boven Ballarò, en boven het dak van de kathedraal.

Wat er dicht is op zondag, op maandag en tijdens diensten

De bezienswaardigheden van Palermo zijn meestal elke dag open, maar de zondagochtend is het probleem: verschillende kerken op deze route zijn in de eerste plaats gewoon kerken. Dit zijn de gebruikelijke openingstijden zoals het toerismebureau van de comune en de bezienswaardigheden zelf ze publiceren. Ze veranderen met het seizoen en bij feesten, dus kijk voordat je gaat op de officiële pagina's.

Gebruikelijke openingsdagen en tijden van de bezienswaardigheden op de wandeling
BezienswaardigheidMaandag tot en met zaterdagZondagKaartje
Rondleidingen Teatro MassimoDagelijks vanaf 9.30 uur; laatste rondleiding 18.20 uur in de zomer, 17.20 uur in de winterOpenOngeveer € 14
Martorana10.00 tot 18.30 uur (18.00 uur in de winter)Pas vanaf 13.00 uurOngeveer € 4
San Cataldo10.00 tot 18.00 uur (november tot en met februari 9.00 tot 17.00 uur); dicht van 13.30 tot 14.00 uurDezelfde tijdenOngeveer € 2,50
Kathedraal (kerk)7.00 tot 19.00 uur's Ochtends missen; bezoek meestal 12.00 tot 13.00 uur en 16.00 tot 17.30 uurGratis
Schatkamer, crypte en dak van de kathedraalVanaf 9.30 uur; kortere tijden in de winterKortere tijdenApart kaartje
Cappella Palatina8.30 tot 16.30 uur (laatste toegang)8.30 tot 12.30 uur (laatste toegang); dicht van 9.30 tot 11.00 uurOngeveer € 14,50; op dinsdag en woensdag ongeveer € 10, zonder de Koninklijke Appartementen
Koninklijke Appartementen (Palazzo dei Normanni)Niet te bezoeken op dinsdag en woensdagOpenIn het volledige kaartje
Markt van Ballarò7.00 tot 19.30 uurAlleen 's ochtendsGratis
  • Zondag: de Martorana is pas vanaf 13.00 uur open voor bezoekers, de Cappella Palatina is dicht van 9.30 tot 11.00 uur en het hele paleis laat om 12.30 uur geen mensen meer binnen. Ga eerst naar Palazzo dei Normanni, vroeg genoeg om voor 9.30 uur in de kapel te zijn of tussen 11.00 uur en de laatste toegang om 12.30 uur, bekijk de kathedraal vanaf 12.00 uur, en bewaar de Martorana voor de middag.
  • Midden in de week: de Koninklijke Appartementen boven in Palazzo dei Normanni horen op dinsdag en woensdag niet bij het bezoek (het paleis is ook de zetel van het Siciliaanse regionale parlement). De Cappella Palatina en de Koninklijke Tuinen blijven open en het kaartje is goedkoper.
  • Maandag: geen van de bezienswaardigheden op deze route is op maandag dicht, en dat geldt niet voor elke Italiaanse stad.
  • Tijdens een mis of een bruiloft stoppen de bezoeken in de kathedraal en de Martorana. De Martorana hoort bij de eparchie van Piana degli Albanesi, van de Grieks-Byzantijnse ritus, dus de diensten zijn niet de diensten die je misschien gewend bent.

Wat je aantrekt in de kerken

Bedek je schouders en knieën in alle kerken op deze route, ook in de Cappella Palatina. In de zomer is een lichte sjaal of een overhemd in je tas de oplossing; korte broeken boven de knie en hemdjes zijn de gebruikelijke reden dat mensen bij de deur worden weggestuurd. Praat binnen zachtjes en maak geen foto's tijdens een dienst.

Op tijd terug bij het schip

De terugweg gaat bergaf en is makkelijk, maar de oude stad is een doolhof en je bent zo 15 minuten kwijt met het zoeken naar de juiste straat. Twee regels helpen: weet hoe laat je moet omkeren voordat je van het schip gaat, en vergelijk bij de kathedraal (en op de lange dag bij het paleis) de klok met het tijdschema. Loop je achter, sla dan liever een stop over dan dat je de terugweg afraffelt. Kijk ook of het schip de plaatselijke tijd aanhoudt; is dat niet zo, zet je horloge dan op scheepstijd voordat je aan wal gaat.

  • Vanaf de Piazza Bellini (de Martorana en San Cataldo): ongeveer 25 minuten lopen, via de Via Maqueda en het Teatro Massimo.
  • Vanaf de kathedraal: 25 tot 30 minuten.
  • Van Palazzo dei Normanni: 30 tot 35 minuten, de langste terugweg op deze route.
  • Van Ballarò: ongeveer 25 minuten.
  • Van het Teatro Massimo: 15 tot 20 minuten.

Taxi's

Als je voeten het opgeven: een officiële taxi in Palermo is wit, met een TAXI-bord op het dak en het vergunningsnummer van de comune op het portier. Neem er een bij een taxistandplaats of bel een van de radiotaxicoöperaties van de stad, en vraag om de meter of spreek de prijs af voordat je vertrekt. Stap niet in de auto bij iemand die je op de kade of op straat aanspreekt en een rit aanbiedt. Het verkeer rond de Via Crispi kan traag zijn als er meerdere schepen liggen, dus vanaf het Teatro Massimo is een taxi niet altijd sneller dan lopen.

Praktische zaken: contant geld, toiletten, hitte en zakkenrollers

Contant geld en betaalkaarten

Kassa's, cafés en de meeste winkels nemen kaarten aan. Marktkramen en streetfoodstalletjes hebben veel liever contant geld, en kleine biljetten en munten maken het leven makkelijker, dus neem € 20 tot € 30 aan kleingeld mee voor eten en kaartjes voor de kerken. In het centrum zijn geldautomaten als je tekortkomt.

Toiletten

Ga voordat je vertrekt nog even naar de wc op het schip of in de terminal. In de stad zijn er weinig openbare toiletten; het realistische antwoord is een café, waar je een koffie of een flesje water koopt en het vraagt. Bezienswaardigheden met een kaartje zijn een andere mogelijkheid.

Hitte in de zomer

Van juni tot en met september kan het in Palermo tegen het eind van de ochtend erg heet zijn, en de stenen straten houden de warmte vast. Ga lopen zodra je van boord mag, neem water mee, draag een hoed en bewaar de binnenbezienswaardigheden (de Cappella Palatina, de kathedraal) voor het midden van de dag. De smalle straatjes van de markten zijn schaduwrijker dan de brede straten. In augustus is het in de stad het heetst; in mijn gids Sicilië in augustus vind je de temperaturen en wat je inpakt.

Zakkenrollers op de markten

Palermo is overdag een veilige stad om rond te lopen. Waar je op moet letten, is gewone zakkenrollerij op drukke plekken: de markten, de Quattro Canti en overal waar mensen stilstaan om foto's te maken. Houd je telefoon in een voorzak, je tas dicht en voor je, en neem alleen de kaarten mee die je die dag nodig hebt. Over veiligheid op het hele eiland, zonder de bangmakerij, heb ik geschreven in Is Sicilië veilig?

Streetfood om onderweg te proberen

De markten op deze route zijn de plekken waar het streetfood van Palermo thuishoort, dus reken erop dat je staand eet in plaats van een tafel te reserveren. Waar je naar uitkijkt:

  • Arancine: in Palermo zijn ze rond en heten ze arancine in plaats van arancini.
  • Pane con le panelle: beignets van kikkererwtenmeel in een zacht broodje, vaak met crocchè (aardappelkroketjes).
  • Sfincione: de dikke, zachte pizza van Palermo met tomaat, ui, ansjovis en paneermeel, per punt verkocht.
  • Pane con la milza: milt in een broodje, het beroemdste en meest confronterende streetfood van Palermo.
  • Een cannolo of een granita als afsluiter, van een banketbakker in plaats van een kraam.

De markt van de Capo, op beide routes, en Ballarò, op de lange, hebben allebei frituurkraampjes. In mijn gids over eten op Sicilië lees je wat elk gerecht is en wat je beter kunt overslaan.

Monreale: een aparte optie, en is het haalbaar op een havendag?

De kathedraal van Monreale, in de heuvels net landinwaarts van Palermo, is bekleed met zo'n 6.000 vierkante meter goudmozaïek, en heel wat cruisepassagiers willen hem zien. Op een havendag is het haalbaar, maar alleen in plaats van het grootste deel van de wandeling hierboven, niet erbij.

  • Met de bus: AMAT, het stadsbusbedrijf van Palermo, rijdt met lijn 389 vanaf de Piazza Indipendenza, vlak naast Palazzo dei Normanni, omhoog naar Monreale. De lijn is meer dan eens op korte termijn opgeschort, dus controleer op de site van AMAT of bij de halte of hij rijdt voordat je erop rekent. Een enkeltje kost ongeveer € 1,40 bij een verkooppunt of in de app van AMAT en is 90 minuten geldig, dus je hebt er twee nodig, of een dagkaart voor ongeveer € 3,50. De chauffeur verkoopt alleen enkeltjes, voor ongeveer € 1,80 en alleen als het veilig kan, en je moet de munten klaar hebben.
  • Met de taxi: eenvoudiger vanaf de haven, en de moeite waard als je met drie of vier bent. Reken op 30 tot 45 minuten per richting, meer bij druk verkeer.
  • Openingstijden: de kathedraal is meestal open van maandag tot en met zaterdag van 9.00 tot 12.45 uur en van 14.00 tot 16.45 uur, dus tussen de middag is hij dicht. Op zondagen en feestdagen is hij vanwege de ochtendmissen alleen 's middags open voor bezoekers (14.00 tot 17.00 uur). De kruisgang ernaast heeft een eigen kaartje (ongeveer € 8) en is van maandag tot en met zaterdag ook tussen de middag open, maar gaat op zondagen en feestdagen om 13.00 uur dicht, voordat de kathedraal opengaat voor bezoekers.
  • Tijd: reken op ongeveer vier uur heen en terug vanaf de haven, inclusief de kathedraal en de kruisgang.

Als vuistregel: heb je op een doordeweekse dag vanaf de ochtend acht uur of meer aan wal, dan passen Monreale en een ingekorte wandeling (Quattro Canti, de Martorana en de kathedraal). Met minder tijd, of op een zondag, blijf je in Palermo; de Cappella Palatina geeft je hetzelfde Normandische goud op loopafstand van het schip. Monreale en Cefalù beschrijf ik uitgebreider in mijn gids over Palermo, Cefalù en Monreale.

Veelgestelde vragen

Kun je van de cruisehaven van Palermo naar het centrum lopen?

Ja. De cruiseterminal ligt aan de Molo Vittorio Veneto, precies aan de rand van het centrum. Het Teatro Massimo is ongeveer 1,3 km verderop, zo'n 15 tot 20 minuten lopen, en de kathedraal ongeveer 2,3 km, zo'n 25 tot 30 minuten. De route is op de heenweg vlak of loopt licht omhoog, en op de terugweg gaat hij bergaf.

Moet je in Palermo tenderen?

Normaal gesproken niet. Palermo heeft kades die lang en diep genoeg zijn voor grote moderne cruiseschepen, dus de schepen leggen gewoon aan in de stadshaven, bij de cruiseterminal aan de Molo Vittorio Veneto of aan een kade in de buurt, en je loopt van boord naar de Via Francesco Crispi. Ligt je schip aan een van de verder gelegen kades, reken dan op 10 tot 15 minuten tot aan de straat.

Is Palermo veilig voor cruisepassagiers?

Ja, overdag is de oude stad een veilige plek om rond te lopen. Waar je op moet letten, is gewone zakkenrollerij op drukke plekken zoals de markten en de Quattro Canti: houd je telefoon in een voorzak en je tas dicht en voor je, en neem alleen de kaarten mee die je nodig hebt. Neem alleen officiële witte taxi's, nooit een rit die je op de kade wordt aangeboden.

Is een excursie in Palermo de moeite waard of kun je het beter zelf doen?

Voor de stad zelf werkt het prima om het zelf te doen: de belangrijkste bezienswaardigheden liggen op een rondje van ongeveer 6 km vanaf de terminal en voor geen ervan hoef je meestal vooraf te reserveren. Een excursie van het schip is logischer voor Monreale of Cefalù als je zenuwachtig bent over de tijd, want het schip wacht op zijn eigen excursies en niet op passagiers die op eigen houtje op pad zijn.

Wat is er op zondag dicht in Palermo?

Op zondag is de Martorana pas vanaf 13.00 uur open voor bezoekers, is de Cappella Palatina dicht van 9.30 tot 11.00 uur en laat het hele complex van Palazzo dei Normanni om 12.30 uur de laatste bezoekers binnen. In de kathedraal zijn de hele ochtend missen en kun je meestal pas vanaf 12.00 uur rondkijken, de markt van Ballarò is vooral iets voor de ochtend, en de kathedraal van Monreale is alleen 's middags open voor bezoekers.

Hoeveel tijd heb je nodig in Palermo vanaf een cruiseschip?

Reken op ongeveer vier uur aan wal voor het korte rondje te voet (Teatro Massimo, de markt van de Capo, de kathedraal, de Quattro Canti, de Piazza Pretoria en de Martorana): het duurt ongeveer drie uur, en je wilt 45 minuten voor de all-aboardtijd weer bij de poort van de haven zijn. Met zes uur of meer kun je de Cappella Palatina en een lunch op de markt van Ballarò toevoegen. Reken op acht uur of meer als je ook Monreale wilt meenemen.

Wat trek ik aan om kerken in Palermo te bezoeken?

Bedek je schouders en knieën in alle kerken, ook in de Cappella Palatina en de kathedraal. Op een warme dag is een lichte sjaal of een overhemd in je tas genoeg. Tijdens de mis en andere diensten stoppen de bezoeken.

Kan ik vanaf de cruisehaven van Palermo naar Monreale?

Ja, met de taxi of met stadsbuslijn 389 van AMAT vanaf de Piazza Indipendenza, bij Palazzo dei Normanni. De bus is af en toe kort opgeschort geweest, dus controleer eerst of hij rijdt. Reken op ongeveer vier uur heen en terug, en denk eraan dat de kathedraal doordeweeks tussen de middag dicht is en op zondag alleen 's middags open is voor bezoekers.

Heb ik contant geld nodig in Palermo?

Kassa's, cafés en de meeste winkels nemen kaarten aan, maar marktkramen en streetfoodstalletjes hebben veel liever contant geld. Neem € 20 tot € 30 mee in kleine biljetten en munten voor eten en kaartjes voor de kerken.

Bronnen en kleine lettertjes

Looptijden zijn gemeten over looproutes in een gelijkmatig tempo en afgerond. Openingstijden en prijzen veranderen met het seizoen en bij feesten en diensten, dus controleer de officiële sites voordat je gaat.

Bronvermelding

Foto: Vincenzo Inzone, Unsplash-licentie, via Unsplash.