De haven die deze stad heeft gebouwd en nog steeds vormt: het korte antwoord
De vissershaven staat centraal in het werkende leven van Mazara del Vallo en in haar identiteit als kuststad.
Als er één ding is dat Mazara meer bepaalt dan wat ook, dan is het de visserij. De haven van de stad is een van de belangrijkste vissershavens van de hele Middellandse Zee, en er wordt vaak gezegd dat hier de grootste vissersvloot van Italië ligt.
Deze pagina vertelt het volledigere verhaal: hoe een kleine haven een industriële vloot werd, waarom de boten al tientallen jaren doordringen in werkelijk betwiste wateren, en waarom er vandaag minder jongeren voor dit beroep kiezen dan een generatie geleden.
Het zou oneerlijk zijn om dit allemaal als pure romantiek te vertellen. Dit is de haven zoals ze echt is, gevaar, verval en het dagelijks leven inbegrepen, en geen ansichtkaartversie van boten die bij zonsondergang thuiskomen.
De haven en een van de grootste vissersvloten van Italië
Ik heb deze pagina ingedeeld zoals de haven zelf werkt: eerst wat de vloot vandaag is, dan hoe ze zover kwam, en dan de echte, soms werkelijk gevaarlijke moderne realiteit erachter. Wil je het bredere beeld van wat dit deel van Sicilië naast de werkende haven te bieden heeft, dan behandelt mijn complete Sicilië-reisgids het hele eiland grondig.
Inhoudsopgave
- Een haven die volledig om de visserij draait
- Vóór de diepzeetrawlers: tonijn en koraal
- Van familieboten naar een industriële vloot
- Dieper gaan: de opkomst van de diepzeevisserij
- De Gambero Rosso en waarom die zo belangrijk is
- De oversteek naar betwiste wateren
- Libië, de rode-garnalenoorlog en echt gevaar
- Redders op zee
- Het leven aan boord: wat een diepzeereis echt inhoudt
- Een vloot in verval
- De Porto Canale en een onzekere toekomst
- Wat je in de haven echt kunt zien en doen
- Scheepsbouw en de bredere maritieme economie
- Veelgestelde vragen
Een haven die volledig om de visserij draait
Als er één ding is dat Mazara meer bepaalt dan wat ook, dan is het de visserij. De haven van de stad is een van de belangrijkste vissershavens van de hele Middellandse Zee, van oudsher de thuisbasis van tonijn- en koraalvisserij naast de diepzeetrawlers die nu de boventoon voeren, en er wordt vaak gezegd dat hier de grootste vissersvloot van Italië ligt. De visserij is hier geen schilderachtig achtergronddetail. Het is de allerbelangrijkste reden waarom de stad bestaat in de vorm die ze nu heeft, en de reden waarom haar economie, haar bevolkingssamenstelling en zelfs haar politiek er echt anders uitzien dan vrijwel overal elders op Sicilië.
Loop op een willekeurige ochtend over de kade en de schaal van het geheel is meteen duidelijk, nog voordat je iets van de geschiedenis erachter weet. Rijen werkende schepen, netten die tussen de reizen door worden opgestapeld en gerepareerd, het voortdurende komen en gaan van vrachtwagens die verse vangst van de boten de stad in rijden: dit is geen museumstuk of een uitgekiende toeristische ervaring. Het is een functionerende industriële haven die toevallig in een van de historisch meest gelaagde steden van Sicilië ligt, en wie die combinatie begrijpt, heeft echt de sleutel tot Mazara als geheel in handen.
Ik ben dol op tijd doorbrengen bij de haven en de vissersboten. Kijken hoe de boten de haven binnenvaren en weer de zee op gaan, gaat me echt nooit vervelen, en als ik de tijd heb, is een van mijn favoriete dingen om met mijn kinderen een beetje te vissen in de haven. Rond de haven zijn genoeg zelfstandige verkopers van vis, schaaldieren en garnalen, allemaal dezelfde dag gevangen en verkocht. Verser krijg je zeevruchten nergens ter wereld, maar je moet er wel heel vroeg zijn, want op is op.
Vóór de diepzeetrawlers: tonijn en koraal
De rode garnaal en de diepzeevisserij bepalen de moderne reputatie van Mazara zo volledig dat je makkelijk vergeet dat de vloot op heel andere fundamenten is gebouwd. Generaties lang, voordat koeling en schepen voor lange afstanden de visserij van vandaag mogelijk maakten, vingen de boten van Mazara tonijn en koraal, twee bedrijfstakken die de vroege economie van de haven vormden en hun eigen stempel op de stad drukten. Vooral koraal hield ooit een echt ambachtelijk bedrijf in sieraden en sierlijk snijwerk in stand dat putte uit de eigen vangst van Mazara.
De tonijnvangst volgde de traditionele mediterrane mattanza-methode die langs de hele westkust van Sicilië gebruikelijk was: grote seizoensvangsten wanneer trekkende tonijn dicht langs de kust kwam, een wereld van verschil met de diepzeereizen van meerdere weken die de vloot vandaag kenmerken. Dat eerdere hoofdstuk begrijpen is belangrijk, omdat het laat zien dat de moderne vloot geen vaststaande, onveranderlijke instelling is, maar de nieuwste fase van een vissersidentiteit die zichzelf al meer dan eens opnieuw heeft uitgevonden, naarmate techniek, markten en beschikbare vangst in de loop van de decennia verschoven.
Van familieboten naar een industriële vloot
De meeste gidsen over Mazara springen meteen van een vaag visserijverleden naar de vlootcijfers van nu, zonder ooit uit te leggen hoe het een in het ander overging. Het echte antwoord begint bij individuele families, niet bij abstracte trends in de bedrijfstak. Volgens verhalen van nakomelingen van de vissersdynastieën van Mazara dateert de omslag van kleinschalige kustvisserij naar een echt industriële onderneming specifiek van eind jaren 1920, toen plaatselijke reders hun activiteiten veel verder begonnen op te schalen dan de stad ooit eerder had geprobeerd.
Eén gedocumenteerde familiegeschiedenis beschrijft een grootvader wiens boten begin jaren 1960 al tot in West-Afrika voeren, tientallen jaren voordat de vloot van Mazara internationaal bekend werd om haar tochten naar verre wateren. Hetzelfde verhaal beschrijft de echte risico’s die er toen al waren: boten en bemanningen die in beslag werden genomen tijdens de vele staatsgrepen die in de jaren 1960 West-Afrikaanse havens als Monrovia en Freetown troffen, waarbij nieuwe militaire regeringen eerdere visserijakkoorden verwierpen en losgeld eisten voor boten, vangst en bemanning.
De moderne spanningen met Libië die nu de krantenkoppen domineren, zijn geen nieuw verschijnsel in het visserijverhaal van Mazara. Ze zijn gewoon het nieuwste hoofdstuk in een patroon van geopolitiek risico waarmee de vloot van deze stad al bijna een eeuw leeft, een risico dat in sommige opzichten echoot in het veel oudere patroon van verovering en omwenteling dat ik voor het hele eiland beschrijf in Het verleden en de macht van Sicilië.
Dieper gaan: de opkomst van de diepzeevisserij
Vanaf de jaren 1970 en 80, toen koeltechniek en grotere, capabelere schepen echte visserij op lange afstand mogelijk maakten, drong de vloot van Mazara beslissend door voorbij de directe kust, de bredere Middellandse Zee in en de betwiste wateren voor Noord-Afrika. Dit is de groei die de vloot opleverde die de meeste mensen nu met Mazara associëren: op het hoogtepunt eind jaren 1990 zo’n 350 boten en meer dan 3.000 bemanningsleden, op dieptes en afstanden die eenvoudige kustvissersboten nooit hadden kunnen halen.
Diezelfde groei zorgde thuis voor een echt tekort aan arbeidskrachten, omdat Italiaanse arbeiders in dezelfde decennia steeds vaker naar de industriesteden van Noord-Italië trokken. De oplossing die ontstond, Tunesische vissers die vanaf de jaren 1960 kwamen om het gat te vullen, veranderde de bevolking van Mazara net zo sterk als de visserij zelf, en dat verhaal is echt de moeite waard om helemaal te lezen op mijn pagina Geschiedenis en identiteit, want de twee verhalen, de groei van de vloot en de veranderende bevolking van de stad, zijn eigenlijk één en dezelfde gebeurtenis, bekeken vanuit twee verschillende hoeken.
De Gambero Rosso en waarom die zo belangrijk is
Geen verhaal over de vloot van Mazara is compleet zonder haar beroemdste vangst, de Gambero Rosso, een rode diepzeegarnaal die specifiek in het midden van de Middellandse Zee wordt gevangen, op dieptes die vaak meer dan 500 meter bedragen. Het is een echt wereldwijd voedselmerk geworden, dat recordprijzen haalt en tot in Japan, Dubai en Singapore wordt verscheept, volledig gebouwd op de reputatie van deze ene haven en haar vloot. Het gericht jagen op deze ene soort, in plaats van breder te vissen zoals de vloot vroeger deed, is precies wat de boten, de reizen en de economie van Mazara de afgelopen halve eeuw heeft hervormd, want een vangst die zo waardevol is, rechtvaardigt de kosten en risico’s van echt lange, diepe expedities op een manier die gewone gemengde visserij nooit zou kunnen.
De garnaal zelf heb ik grondig behandeld, de prijzen, hoe je de echte herkent en hoe hij werkelijk wordt gevangen, in mijn hoofdgids over Mazara del Vallo, omdat hij een eigen uitgebreide behandeling verdient in plaats van een samenvatting hier. Wat telt om de vloot zelf te begrijpen, is eenvoudiger: precies de jacht op deze ene felbegeerde vangst heeft de boten van Mazara de afgelopen halve eeuw naar steeds diepere, steeds verdere en steeds meer betwiste wateren gedreven.
De oversteek naar betwiste wateren
De vloot van Mazara is gebouwd rond diepzeevisserij en niet rond kleine kustboten, wat betekent dat het economische leven van de stad altijd ver de Middellandse Zee in heeft gereikt, ook in wateren die andere landen als de hunne claimen. Die geografie heeft echte, aanhoudende gevolgen, en geeft Mazara een echte geopolitieke dimensie die de meeste Siciliaanse steden simpelweg niet hebben. Dit is geen slaperig vissersdorp. Het ligt op de uiterste rand van Europa, met Afrika aan de overkant van het water, en zijn economie en identiteit zijn al tientallen jaren door precies die ligging gevormd, niet als af en toe een nieuwsbericht, maar als een doorleefde, dagelijkse werkelijkheid voor de betrokken families.
Het is goed om duidelijk te maken waarom dit steeds weer gebeurt, in plaats van het af te doen als een ongelukkig toeval van de geografie. De productiefste visgronden voor rode garnalen in het midden van de Middellandse Zee liggen nu eenmaal dichter bij de Noord-Afrikaanse kust dan bij de Siciliaanse, gewoon door hoe de zeebodem en de stromingen op deze dieptes werken. Vissen waar de garnalen echt zitten, betekent bijna noodgedwongen vissen dicht bij Libische en Tunesische wateren, niet uit vrije keuze, en dat is precies waarom tientallen jaren van quotumafspraken, informele overeenkomsten en regelrechte geschillen de onderliggende spanning nooit helemaal hebben opgelost. De garnaal zelf trekt zich niets aan van zeegrenzen, en in de praktijk de vloot die erachteraan zit evenmin.
De spanning met Tunesië over visrechten en quota in de jaren 1970 en 80, soms de Visoorlog genoemd, was het eerste grote hoofdstuk van dit verhaal, en die liep gelijk op met, en niet los van, juist de migratie die in dezelfde periode zo veel Tunesische gezinnen naar Mazara bracht. Het recentere en ernstigere hoofdstuk van hetzelfde patroon draait om Libië, en dat verdient het om goed en gedetailleerd te worden verteld in plaats van te worden verdoezeld.
Libië, de rode-garnalenoorlog en echt gevaar
Libië beschouwt sinds 1973 de hele Golf van Sirte als eigen historische wateren en meet zijn zeezones vanaf een lijn die recht over de monding van de golf is getrokken. In 2005 voegde het daar een visserijbeschermingszone aan toe die 62 zeemijl verder reikt dan zijn territoriale wateren van 12 zeemijl, volgens Libië om de visstand te beschermen. Italië beschouwt die zone als eenzijdig uitgeroepen, dus de boten uit Mazara behandelen een groot deel ervan als internationale wateren. In de 25 jaar tot 2020 werden naar schatting 50 Italiaanse vissersboten op zee door Libische troepen in beslag genomen, het overgrote deel uit Mazara. Verder lezen: een officiële vraag in het Europees Parlement over deze kwestie, de BBC heeft er uitgebreid over bericht als de zogenaamde rode-garnalenoorlog.
Het ernstigste recente voorval begon in de nacht van 1 september 2020, toen twee schepen uit Mazara zo’n 35 mijl ten noorden van Benghazi werden opgebracht door een patrouilleboot in dienst van troepen die loyaal waren aan generaal Khalifa Haftar. Achttien vissers, een bemanning die de multiculturele vloot van Mazara echt weerspiegelde, met onder meer Italiaanse, Tunesische, Senegalese en Indonesische bemanningsleden, werden vastgezet en meer dan drie maanden vastgehouden, waarbij op een gegeven moment werd geëist dat ze werden uitgewisseld tegen Libiërs die door Italiaanse rechtbanken waren veroordeeld voor mensenhandel en moord. Hun uiteindelijke vrijlating half december 2020 kwam pas na aanhoudende diplomatieke druk, inclusief een persoonlijk bezoek aan Benghazi door de toenmalige Italiaanse premier.
Persoonlijke verhalen van vissers die deze inbeslagnames hebben meegemaakt, maken de menselijke tol pijnlijk duidelijk. Eén kapitein heeft verteld hoe hij in 1996 een boot volledig kwijtraakte, een ervaring waardoor zijn eigen vader, die zich daarna schaamde om nog door de haven te lopen, naar verluidt in een depressie raakte waarvan hij nooit herstelde. Dezelfde kapitein ontsnapte in 2010 uit Libische wateren met tientallen kogelgaten in zijn boot, en doorstond in 2012 nog eens een detentie van 52 dagen die hem na zijn vrijlating zo’n tweehonderdduizend euro kostte aan boetes en weggehaalde apparatuur, een verhaal dat volledig wordt verteld in de reportage van France 24 vanuit Mazara del Vallo zelf.
Dit zijn geen losse gruwelverhalen. Het is gewoon wat een loopbaan in de diepzeevloot van Mazara de afgelopen decennia voor een flink aantal families werkelijk heeft betekend.
Redders op zee
Naast het gevaar dat ze zelf lopen, zijn de vissers van Mazara, eerder door omstandigheden dan door eigen keuze, ook een echte frontlinie geworden in de bredere migratiecrisis op de Middellandse Zee. In dezelfde wateren die migrantenboten vanuit Noord-Afrika proberen over te steken, hebben de bemanningen van Mazara het afgelopen decennium persoonlijk duizenden asielzoekers en mensen in nood op zee gered, geleid door wat veel vissers simpelweg de wet van de zee noemen: de plicht om iedereen die in nood is te helpen, ongeacht de bredere politiek. De reportage van The New Humanitarian vanuit de haven zelf laat zien hoe direct de vissers van Mazara midden in deze bredere crisis zijn beland, vaak met weinig institutionele steun.
Die rol is de afgelopen jaren echt ingewikkeld geworden, nu de Europese marine-inzet voor opsporing en redding is afgenomen en de door de EU gesteunde Libische kustwacht een groter deel van de onderscheppingen voor haar rekening neemt, waarbij mensen vaak worden teruggebracht naar detentieomstandigheden in Libië die internationale organisaties herhaaldelijk hebben bekritiseerd. De vissers van Mazara zitten klem tussen het eenvoudige menselijke instinct om te helpen en een steeds vijandiger werkomgeving, waarin dezelfde Libische autoriteiten de ene week migranten kunnen redden en de volgende week een Italiaanse vissersboot in beslag nemen. In de haven van Mazara ligt nog altijd het uitgebrande wrak van een schip dat ooit werd gebruikt door migranten die de oversteek probeerden, in beslag genomen door de Italiaanse politie, een grimmige tastbare herinnering aan wat deze wateren zijn gaan betekenen voor iedereen die erop werkt.
Het leven aan boord: wat een diepzeereis echt inhoudt
Het loont om te begrijpen hoe één visreis vanuit Mazara er echt uitziet, want dat verklaart veel over waarom het zo moeilijk is geworden om mensen voor dit werk te vinden. De gespecialiseerde boten die op de diepste visgronden voor rode garnalen werken, zijn doorgaans zo’n 30 meter lang, en reizen kunnen tot 35 dagen achter elkaar duren: weken op zee zonder terug te keren naar de haven, op dieptes waar een trek gemiddeld maar 30 tot 40 kilo oplevert en op een goede dag misschien 200 kilo.
De vangst wordt vrijwel meteen nadat die boven water komt aan boord gesorteerd en ingevroren, want het hele doel van zulke diepe visgronden is een vangst die waardevol genoeg is om de reis te rechtvaardigen, en invriezen op zee binnen enkele minuten bewaart de garnaal zelfs beter dan een langzamere terugkeer naar de haven ooit zou kunnen.
Zo’n schema betekent wekenlang van je gezin weg, lichamelijk zwaar werk in onvoorspelbaar weer en, zoals hierboven beschreven, een reëel risico om in betwiste wateren te belanden, wat de bemanning zelf ook van plan is. Het is een heel ander beeld dan het romantische plaatje van een bootje dat ’s ochtends even uitvaart voor de vangst en tegen lunchtijd terug is, en dat verschil begrijpen is echt belangrijke context voor waarom minder jongeren in Mazara vandaag voor dit pad kiezen dan de generatie van hun ouders en grootouders.
Een vloot in verval
Het zou oneerlijk zijn om dit allemaal te beschrijven zonder eerlijk te zeggen waar het de vloot zelf heeft gebracht. Eind jaren 1990 telde de vissersvloot van Mazara zo’n 350 boten. Volgens cijfers van de Italiaanse vissersbond UILA Pesca werken er nu nog minder dan 70 boten actief vanuit de haven. Dat is een werkelijk dramatische ineenstorting, geen geleidelijke achteruitgang, en ze is het gevolg van meerdere vormen van druk die tegelijk op de sector neerkomen: het hierboven beschreven echte fysieke gevaar, strengere EU-visquota en regels, stijgende brandstof- en bedrijfskosten, en een jongere generatie die steeds minder bereid is een loopbaan op te bouwen rond werk dat zo riskant is, nu er andere mogelijkheden zijn.
De werkloosheid in de stad als geheel blijft hoog, en de bloeitijd van de visserij, de decennia waarin de vloot echt groeide in plaats van kromp, ligt nu duidelijk in het verleden. Precies dat eerlijke beeld is het waard om te begrijpen voordat je komt: een werkende stad die voor een echte en moeilijke overgang staat, niet zomaar een schilderachtig decor voor een vakantiefoto.
De Porto Canale en een onzekere toekomst
Naast de achteruitgang van de vloot zelf heeft ook de fysieke haven de afgelopen jaren met serieuze praktische problemen te maken gehad, vooral door lang uitgestelde baggerwerkzaamheden, waardoor delen van de Porto Canale soms echt te ondiep zijn om veilig te bevaren, en meerdere schepen bij plaatselijke werven daadwerkelijk aan de grond zijn gelopen in het slib. Een breder vernieuwingsproject, dat het historische centrum, de werkende haven en de moderne boulevard weer met elkaar moet verbinden, is in uitvoering, al verloopt het een stuk moeizamer dan de oorspronkelijke plannen deden vermoeden.
Waar dat project nu precies staat, inclusief de echte tegenslagen, heb ik beschreven in mijn hoofdgids over Mazara del Vallo, en dezelfde eerlijke, nuchtere aanpak om de werkelijkheid achter een renovatieproject vast te leggen, loopt door alles in Gidsen over renovatie en off-grid, als de praktische, onglamoureuze kant van restauratiewerk je net zo interesseert als mij.
Wat je in de haven echt kunt zien en doen
Ondanks alle echte moeilijkheden die hierboven aan bod kwamen, blijft de haven een van de meest lonende dingen om mee te maken in de hele stad, en ik zou haar nog steeds bovenaan ieders lijstje zetten. ’s Ochtends vroeg keren de boten terug en komt de verste vangst bij de zelfstandige verkopers langs de kade terecht: vis, schaaldieren en de beroemde rode garnalen, allemaal verkocht op de dag dat ze aan land komen. ’s Avonds is er een rustiger, sfeervoller alternatief: gewoon langs de haven wandelen en kijken naar de werkende boten die voor de nacht aangemeerd liggen.
Ik neem mijn kinderen hier mee naartoe om te vissen wanneer ik maar kan, en kijken hoe echte werkende schepen thuiskomen, waarvan sommige weken in plaats van uren op zee zijn geweest, is een heel andere ervaring dan welke plek ook die puur voor toeristen is gebouwd. De haven heb ik beschreven als onderdeel van een volle dag in Mazara, naast al het andere wat de moeite waard is in de stad, op mijn pagina Wat te doen in Mazara del Vallo.
Scheepsbouw en de bredere maritieme economie
Een vissersvloot van deze omvang kan niet functioneren zonder een bijpassende maritieme dienstensector erachter, en Mazara heeft die in de loop van de decennia echt opgebouwd. Scheepsbouw, reparatie en algemeen onderhoud van schepen zijn vanzelf meegegroeid met de vloot, want boten die wekenlange reizen maken naar verre, vaak gevaarlijke wateren hebben voortdurend betrouwbaar onderhoud nodig om überhaupt zeewaardig te blijven. Plaatselijke werven doen alles, van routinematig motorwerk tot het soort constructieve reparaties dat een boot na tientallen jaren diepzeegebruik onvermijdelijk nodig heeft, en de vaardigheden die daarbij horen, zijn binnen de werkende families van Mazara op dezelfde manier doorgegeven als de visserij zelf: de ene generatie leert de volgende direct op de werkvloer, niet via een formele opleiding van buitenaf.
Deze kant van de stadseconomie wordt zelden genoemd in gidsen die zich puur op eten en geschiedenis richten, maar ze vormt echt de basis onder alles wat op deze pagina aan bod komt; zonder haar zou de vloot simpelweg niet kunnen blijven werken op de schaal die ze bijna een eeuw lang heeft gehad.
Wil je na dit alles het volledigere verhaal begrijpen van hoe deze ene stad zo volledig door de zee eromheen is gevormd, dan beschrijft mijn pagina Geschiedenis en identiteit dat verhaal grondig, van de Feniciërs tot vandaag. Niet elk stuk kust hier is een werkende haven, en als je eerder stranden dan boten zoekt, behandelt de mooiste stranden van Sicilië het bredere eiland grondig.
Voor wie zich aangetrokken voelt tot de praktische kant van het leven op een plek met zo’n bijzondere economie, behandelen autorijden op Sicilië en gezondheidszorg op Sicilië als buitenlander allebei de echt praktische vragen die mensen stellen voordat ze een langer verblijf overwegen, en als je denkt aan je pensioen op een plek met zo veel echt karakter, behandelt met pensioen op Sicilië de realistische kosten en mogelijkheden eerlijk. En wil je zien hoe een leven opbouwen naast een werkende stad als deze er van dag tot dag echt uitziet, dan staat de volledige, eerlijke versie op Volg de reis (Engels), of neem direct contact op als je vragen hebt die deze pagina niet heeft beantwoord.
Veelgestelde vragen
Hoe groot is de vissersvloot van Mazara del Vallo?
Op het hoogtepunt eind jaren 1990 telde de vloot van Mazara zo’n 350 boten, al werken er volgens de Italiaanse vissersbond UILA Pesca nu nog minder dan 70 actief vanuit de haven. Ook in deze afgeslankte vorm blijft het een van de belangrijkste vissersvloten van heel Italië.
Waarom gaat de vissersvloot van Mazara del Vallo achteruit?
De achteruitgang komt door meerdere vormen van druk tegelijk: echt fysiek gevaar door territoriale geschillen met Libië, strengere EU-visquota, stijgende bedrijfskosten en een jongere generatie die steeds minder zin heeft om een loopbaan op te bouwen rond werk dat zo riskant is, nu er andere mogelijkheden zijn. De vloot is gekrompen van zo’n 350 boten eind jaren 1990 tot minder dan 70 nu.
Wat is de rode-garnalenoorlog tussen Italië en Libië?
De rode-garnalenoorlog verwijst naar de aanhoudende spanning tussen Italiaanse vissersbemanningen, vooral uit Mazara del Vallo, en Libische troepen over visrechten in wateren die Libië eenzijdig claimt, maar die Italië en de EU niet als Libisch grondgebied erkennen. Het heeft ertoe geleid dat in de 25 jaar tot 2020 naar schatting 50 Italiaanse boten in beslag zijn genomen, waarbij de vloot van Mazara verreweg de zwaarste klappen kreeg.
Waarom nam Libië in 2020 vissersboten uit Mazara del Vallo in beslag?
In september 2020 werden twee schepen uit Mazara zo’n 35 mijl ten noorden van Benghazi opgebracht door troepen die loyaal waren aan generaal Khalifa Haftar, die de bemanningen beschuldigden van vissen in door Libië gecontroleerde wateren. De 18 vissers aan boord werden meer dan drie maanden vastgehouden voordat ze na aanhoudende diplomatieke druk van de Italiaanse regering werden vrijgelaten.
Hoe diep vissen de boten van Mazara del Vallo op rode garnalen?
De diepzeevloot van Mazara vist in het midden van de Middellandse Zee regelmatig op de rode garnaal Gambero Rosso op dieptes van meer dan 500 meter, en soms nog een stuk dieper. Precies door die diepte kunnen visreizen meerdere dagen of weken duren in plaats van één dag heen en terug.
Is vissen gevaarlijk in Mazara del Vallo?
Ja, echt. Naast de gewone gevaren van diepzeewerk hebben de vissers van Mazara te maken gehad met herhaalde inbeslagnames van schepen, langdurige detenties en in sommige gedocumenteerde gevallen fysiek gevaar door Libische patrouilleboten, terwijl ze visten in betwiste wateren waar ze al generaties lang werken.
Wanneer werd de visserij in Mazara del Vallo geïndustrialiseerd?
Plaatselijke reders begonnen eind jaren 1920 de kleinschalige kustvisserij om te vormen tot een echt industriële onderneming, tientallen jaren vóór de groei van de diepzeevisserij in de jaren 1970 en 80 die de meeste mensen nu met de vloot van Mazara associëren. Sommige nakomelingen van dezelfde oprichtersfamilies werken nog steeds in de sector.
Waarom heeft Mazara del Vallo zo’n grote Tunesische gemeenschap die verbonden is met de visserij?
Tekorten aan arbeidskrachten in de snel groeiende visserij van Mazara trokken vanaf eind jaren 1960 Tunesische vissers aan, velen uit de kustplaatsen Mahdia en Chebba, die zich blijvend in de stad vestigden. Het volledigere verhaal van hoe en waarom die migratie precies plaatsvond, staat uitgebreid op mijn pagina Geschiedenis en identiteit.
Redden de vissers van Mazara del Vallo migranten op zee?
Ja. Doordat ze werken in dezelfde wateren die migrantenboten vanuit Noord-Afrika proberen over te steken, hebben de vissersbemanningen van Mazara het afgelopen decennium persoonlijk duizenden mensen in nood gered. Veel vissers zien dit simpelweg als een plicht volgens de wet van de zee en niet als een politieke keuze.
Kun je kijken hoe de vissersboten de haven van Mazara del Vallo binnenvaren?
Ja, en het is echt een van de beste gratis dingen om te doen in de stad. ’s Ochtends vroeg keren de boten terug met de verste vangst, terwijl de haven ’s avonds een rustiger, sfeervoller beeld biedt als de werkende schepen voor de nacht aanmeren.
Waar koop je in Mazara del Vallo verse vis rechtstreeks van de boot?
Zelfstandige verkopers rond de Porto Canale verkopen vis, schaaldieren en de beroemde rode garnalen die dezelfde dag zijn gevangen en aangeland. Vroeg komen is echt noodzakelijk, want als de vangst van de dag op is, is er niets meer tot de boten terugkomen.
Wat is de Porto Canale in Mazara del Vallo?
De Porto Canale is de werkende haven van Mazara, ontstaan waar de rivier de Mazaro in zee uitmondt, en ze is al eeuwen het fysieke en economische hart van de identiteit van de stad. Op dit moment is ze het middelpunt van een actief, maar moeizaam verlopend vernieuwingsproject dat het historische centrum weer met de werkende waterkant moet verbinden.
Heeft de Porto Canale in Mazara del Vallo problemen gehad met baggeren?
Ja, lang uitgestelde baggerwerkzaamheden hebben delen van de haven soms echt te ondiep gemaakt om veilig te bevaren, en de afgelopen jaren zijn meerdere vissersboten bij plaatselijke werven daadwerkelijk aan de grond gelopen in het slib. Het bredere vernieuwingsproject dat dit moet aanpakken, kampt met echte, aanhoudende tegenslagen in plaats van soepele vooruitgang.
Hoeveel vissers werken er op de vloot van Mazara del Vallo?
Op het hoogtepunt van de vloot werkten er op de boten van de stad meer dan 3.000 bemanningsleden, al is dat aantal flink gedaald, net als de vloot zelf, van zo’n 350 schepen eind jaren 1990 tot minder dan 70 nu. De bemanningen weerspiegelen al lang de multiculturele bevolking van Mazara, met Italiaanse, Tunesische en andere Noord-Afrikaanse en internationale vissers die samenwerken.
Om welke andere zeevruchten staat Mazara del Vallo bekend naast rode garnalen?
Van oudsher waren de tonijn- en koraalvisserij belangrijke onderdelen van de maritieme economie van Mazara, naast de diepzeevisserij die de moderne reputatie van de vloot bepaalt. Inktvis, zwaardvis en een grote verscheidenheid aan andere verse zeevruchten worden nog dagelijks rond de haven aangeland en verkocht.
Groeit de visserij in Mazara del Vallo nog?
Nee, de sector gaat al jaren echt achteruit en is gekrompen van zo’n 350 boten eind jaren 1990 tot minder dan 70 nu, door territoriale geschillen met Libië, strengere regels en minder jongeren die het vak in gaan. De economie van de stad is deels als reactie op deze achteruitgang verbreed naar landbouw en maritieme dienstverlening.
Wat gebeurde er met de Italiaanse vissers die in 2020 in Libië werden vastgehouden?
Achttien vissers van twee schepen uit Mazara werden na hun inbeslagname in september 2020 meer dan drie maanden vastgehouden, voordat ze half december 2020 werden vrijgelaten na aanhoudende diplomatieke inspanningen, inclusief een persoonlijk bezoek aan Benghazi door de toenmalige Italiaanse premier. Hun vrijlating werd in Mazara uitbundig gevierd.
Waarom claimt Libië visrechten in wateren die Italië als internationaal beschouwt?
Libië beschouwt sinds 1973 de hele Golf van Sirte als eigen historische wateren en meet zijn zeezones vanaf een lijn die recht over de monding van de golf is getrokken. In 2005 voegde het daar een visserijbeschermingszone aan toe die 62 zeemijl verder reikt dan zijn territoriale wateren van 12 zeemijl, volgens Libië om de visstand te beschermen. Italië beschouwt die zone als eenzijdig uitgeroepen, dus de boten uit Mazara behandelen een groot deel ervan als internationale wateren. In de 25 jaar tot 2020 werden naar schatting 50 Italiaanse vissersboten op zee door Libische troepen in beslag genomen, het overgrote deel uit Mazara.
Is scheepsbouw nog steeds onderdeel van de economie van Mazara del Vallo?
Ja, scheepsbouw, reparatie en algemeen onderhoud van schepen zijn vanzelf meegegroeid met de vissersvloot en ondersteunen boten die betrouwbaar onderhoud nodig hebben voor wekenlange reizen naar verre wateren. Deze kant van de plaatselijke economie komt zelden voor in algemene gidsen over de stad, maar blijft echt belangrijk voor hoe de haven werkelijk functioneert.
Kun je als toerist de haven van Mazara del Vallo bezoeken?
Ja, de haven is volledig open voor bezoekers en is echt een van de meest authentieke ervaringen die de stad biedt: kijken hoe werkende boten komen en gaan en verse zeevruchten rechtstreeks kopen bij zelfstandige verkopers langs de kade. Ze ligt op korte loopafstand van de oude stad en de Kasbah, zodat je haar makkelijk combineert met de rest van een dag in Mazara.
Hoe lang duren visreizen vanuit Mazara del Vallo?
Diepzeereizen op jacht naar de rode garnaal Gambero Rosso kunnen tot 35 dagen achter elkaar duren, waarbij bemanningen werken op dieptes van vaak meer dan 500 meter en vangsten binnenhalen die direct aan boord worden gesorteerd en ingevroren. Die lengte van de reizen is een belangrijke reden waarom de sector de afgelopen jaren moeite heeft om jongere werknemers aan te trekken.
Draait de economie van Mazara del Vallo alleen om de visserij?
Nee. Hoewel de visserij de belangrijkste historische identiteit blijft, is de economie van de stad echt verbreed naar landbouw, scheepsbouw en maritieme dienstverlening, deels als directe reactie op de achteruitgang van de vissersvloot in de afgelopen decennia. Olijven, citrusvruchten en wijngaarden op het omringende platteland vormen een echt belangrijk deel van de moderne plaatselijke economie.
Welke nationaliteit hebben de vissers op de boten van Mazara del Vallo?
De bemanningen weerspiegelen echt de multiculturele bevolking van de stad, met onder meer Italiaanse, Tunesische, Senegalese en Indonesische vissers die op dezelfde schepen werken, een directe weerspiegeling van tientallen jaren migratie en integratie binnen de visserij zelf. Die mix werd vooral zichtbaar tijdens de detenties in Libië in 2020, toen de achttien vastgehouden vissers verschillende nationaliteiten hadden.




