Welke situatie past bij jou?
Welk land verantwoordelijk is voor je ziektekostenverzekering, hangt af van je economische situatie en je woonplaats. Op Sicilië schrijf je je in bij een van de negen Aziende Sanitarie Provinciali, kort ASP, één per provincie: in Trapani de ASP Trapani, in Palermo de ASP Palermo, enzovoort. Elders in Italië heet zo’n instelling een ASL.
| Jouw situatie | Waar je verzekerd bent | Wat je regelt |
|---|---|---|
| Nederlandse AOW of andere wettelijke uitkering, je werkt niet meer | Nederland, via het CAK | Aanmelden bij het CAK, S1 inleveren bij de ASP |
| Alleen een Belgisch pensioen | België, via je ziekenfonds of de HZIV | S1 aanvragen, inleveren bij de ASP |
| Pensioen uit Nederland of België én uit Italië | Italië | Inschrijven bij de ASP |
| Je werkt in Italië, in loondienst of als zelfstandige | Italië | Verplichte inschrijving bij de SSN |
| Je werkt nog in Nederland of België | Meestal je werkland | Navragen bij je zorgverzekeraar of ziekenfonds |
| Geen werk, geen pensioen | Je regelt het zelf | Iscrizione volontaria of een particuliere polis |
Met AOW of een wettelijke uitkering: via het CAK
Woon je in een verdragsland zoals Italië, krijg je een pensioen of uitkering uit Nederland en werk je niet meer in Nederland en heb je geen eigen bedrijf, dan valt je zorgverzekering onder de buitenlandregeling van het CAK. Je bent dan wettelijk verplicht je via het CAK te verzekeren. Het gaat om wettelijke pensioenen en uitkeringen, zoals de AOW, een Anw-pensioen van de SVB, een WAO-, WIA-, WAZ- of IVA-uitkering, Wajong en Wamil. Een gewoon aanvullend pensioen telt niet mee, en een vroegpensioen, flexibel pensioen of keuzepensioen geeft bij wonen in de EU voor nieuwe aanvragers geen recht meer op de regeling.
Zo regel je het, het liefst 3 maanden voor je verhuizing:
- Geef je verhuizing en verhuisdatum door aan je pensioen- of uitkeringsinstantie.
- Meld je verhuizing bij je Nederlandse zorgverzekeraar. Je Nederlandse zorgverzekering stopt per de verhuisdatum.
- Schrijf je uit bij je gemeente zodra je je definitieve verhuisdatum weet.
- Meld je aan bij het CAK, met de toekenning van je pensioen of uitkering en een specificatie van de uitbetaling. Dat kan zodra je emigratie- of pensioendatum niet verder dan 5 maanden weg is. Binnen 4 weken heb je antwoord.
- Met het S1-formulier dat je van het CAK krijgt, schrijf je je in bij de aangewezen zorgverzekeraar in Italië: de ASP van je provincie.
Daarna houdt je pensioenfonds of uitkeringsinstantie elke maand een verdragsbijdrage in; met de rekenhulp op de site van het CAK schat je die in. Het CAK stuurt je een Europese zorgpas (EHIC) zodra je verzekering ingaat. Daarmee ben je ook in Nederland verzekerd voor alle zorg uit het basispakket; declaraties gaan naar Zilveren Kruis (Groep Buitenlands Recht). Aanvullende verzekeringen en reisverzekeringen betaal je zelf. Hoe je AOW naar Italië komt, lees je in AOW en pensioen ontvangen op Sicilië.
Vanuit België: ziekenfonds of HZIV
In België ben je aangesloten bij een ziekenfonds (mutualiteit) of bij de HZIV, de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering.
Je bent Belgisch gepensioneerde. Heb je in Italië geen recht op pensioen, dan blijf jij, met wie je ten laste hebt, verzekerd bij de Belgische ziekteverzekering. Vraag bij je ziekenfonds of HZIV-kantoor een S1-formulier (vroeger E121) aan en lever het in bij de ASP. Daarmee heb je op Sicilië recht op alle zorg, onder dezelfde voorwaarden als Italiaanse verzekerden. Je houdt het terugkeerrecht: je kunt altijd naar België komen voor zorg. Wil je voor geplande zorg naar een ander land dan België, dan richt je je tot de Italiaanse ziekteverzekering. Krijg je ook een Italiaans pensioen, dan word je verzekerde van Italië en wordt je Belgische verzekerbaarheid geschorst.
Je werkt in Italië. Dan ben je automatisch sociaal verzekerd in Italië, en Italië is het enige bevoegde land voor je gezondheidszorg, ook als je in België een activiteit of je wettelijke verblijfplaats houdt. Werk je tegelijk in België en Italië, of ben je gedetacheerd, dan gelden andere regels; vraag ze na bij je ziekenfonds.
Je blijft in België werken maar woont op Sicilië. Dan behoud je je Belgische rechten en kun je met een S1 van je ziekenfonds ook in Italië terecht. Laat je je in Italië verzorgen, dan vraag je de terugbetaling aan bij de Italiaanse ziekteverzekering.
Werken in Italië, of nog in Nederland
Wie op Sicilië voor een Italiaanse werkgever werkt, is in Italië sociaal verzekerd en heeft recht op de verplichte inschrijving bij de SSN (iscrizione obbligatoria). Bij de ASP laat je daarvoor je arbeidscontract zien; je partner en kinderen die je ten laste hebt, worden meteen meegenomen. Ook zelfstandigen die in Italië werken en daar ingeschreven zijn, hebben recht op de verplichte inschrijving. Als bewijs vraagt de ASP bijvoorbeeld je inschrijving bij de Kamer van Koophandel of in een beroepsregister, je partita IVA of je inschrijving bij het INPS.
Werk je in meerdere landen, maar voor minstens 25% in het land waar je woont, dan val je doorgaans onder het woonland. Werk je vanaf Sicilië voor een werkgever of als zelfstandige in Nederland of België, dan gelden bijzondere regels: laat vooraf vaststellen welk land bevoegd is. Word je voor minder dan 2 jaar naar Italië gedetacheerd, dan kun je in je eigen land verzekerd blijven. Verhuis je daarvoor naar Italië, vraag dan bij je eigen zorgverzekeraar een S1 aan en lever die in bij de ASP.
Geen werk en geen pensioen: iscrizione volontaria of particulier
Woon je in Italië en werk je niet en heb je geen pensioen met S1, bijvoorbeeld omdat je vóór je AOW-leeftijd verhuist of als partner zonder eigen recht, dan kun je je vrijwillig inschrijven bij de SSN. Deze iscrizione volontaria vraagt een woonplaats in Italië, geldt per kalenderjaar en kost een bijdrage naar inkomen, minimaal € 2.000 per jaar. De bijdrage is voor het hele jaar verschuldigd, ook als je je later in het jaar inschrijft, en geldt ook voor de gezinsleden die je ten laste hebt.
Het alternatief is een particuliere ziektekostenverzekering die ziekte en ongeval in Italië volledig dekt; de Italiaanse gezondheidsdiensten noemen die uitdrukkelijk als alternatief voor de vrijwillige inschrijving. Als EU-burger mag je na drie maanden in Italië blijven wonen als je voldoende middelen van bestaan hebt en verzekerd bent tegen ziektekosten. Na vijf jaar legaal verblijf kun je een bewijs van duurzaam verblijf krijgen, en daarmee heb je recht op de verplichte inschrijving bij de SSN.
De Europese zorgpas (EHIC of EZVK)
De Europese zorgpas, in Nederland EHIC, in België EZVK en in Italië TEAM genoemd, is voor een tijdelijk verblijf: vakantie, een bezichtigingsreis of de eerste weken voor je inschrijving. Je krijgt er medisch noodzakelijke zorg mee bij openbare zorgverleners, niet bij privéklinieken en niet voor geplande behandelingen, en hij dekt geen repatriëring. Om op Sicilië te wonen is hij niet bedoeld.
- Woon je nog in Nederland, dan vraag je de EHIC aan bij je Nederlandse zorgverzekeraar.
- Ben je via het CAK verzekerd, dan stuurt het CAK je de EHIC.
- In België krijg je de EZVK van je ziekenfonds of HZIV-kantoor, ook als gepensioneerde die in het buitenland woont.
Neem voor reizen en bezichtigingen daarom ook een reisverzekering mee die repatriëring dekt.
Inschrijven bij de ASP en de tessera sanitaria
Je schrijft je in bij de ASP van de plaats waar je woont, aan het loket voor de huisartskeuze in je district (op Sicilië meestal anagrafe assistiti, elders ook scelta e revoca genoemd). Neem mee: je paspoort of identiteitskaart, je codice fiscale, het bewijs van je inschrijving bij de gemeente (residenza) of een autocertificazione daarvan, en het document van je recht op zorg: je S1, je arbeidscontract, het bewijs van je werk als zelfstandige of het betaalbewijs van je jaarlijkse bijdrage.
Bij de inschrijving kies je een huisarts (medico di famiglia) en voor kinderen tot 14 jaar een kinderarts. Daarna krijg je de tessera sanitaria, de Italiaanse zorgpas die iedereen krijgt die bij de SSN is ingeschreven. Je hebt hem nodig bij de huisarts, in de apotheek en voor afspraken bij specialisten en in het ziekenhuis. Voor een deel van de zorg betaal je een eigen bijdrage, het ticket, afhankelijk van de behandeling en je inkomen. Ook zonder inschrijving krijg je dringende en essentiële zorg.
Hoe het systeem in de praktijk werkt, van de huisarts tot de spoedeisende hulp, lees je in onze gids over zorg op Sicilië als buitenlander. Hoe ver het van elke plaats naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp is, staat op de pagina’s van de plaatsen op Sicilië.
Veelgestelde vragen
Blijft mijn Nederlandse zorgverzekering geldig als ik naar Sicilië verhuis?
Meestal niet. Ga je met pensioen of uitkering naar Italië, dan stopt je Nederlandse zorgverzekering per de verhuisdatum en verzeker je je via het CAK. Werk je nog in Nederland, dan ben je meestal daar verzekerd. Je persoonlijke situatie bepaalt het.
Wat betekent verdragsgerechtigd?
Dat je in een verdragsland zoals Italië woont, een Nederlands wettelijk pensioen of een wettelijke uitkering krijgt, bijvoorbeeld AOW, en niet meer werkt. Je bent dan verplicht via het CAK verzekerd, krijgt een S1-formulier voor de Italiaanse zorg en betaalt een maandelijkse verdragsbijdrage die op je pensioen of uitkering wordt ingehouden.
Waar lever ik mijn S1-formulier in op Sicilië?
Bij de ASP van de provincie waar je woont, aan het loket voor de huisartskeuze in je district. Neem ook je identiteitsbewijs, je codice fiscale en het bewijs van je residenza mee. Bij de inschrijving kies je meteen een huisarts.
Heb ik als Belg een S1 nodig op Sicilië?
Ben je Belgisch gepensioneerde zonder Italiaans pensioen, dan vraag je een S1 aan bij je ziekenfonds of de HZIV en lever je die in bij de ASP. Je blijft dan Belgisch verzekerd, met terugkeerrecht naar België. Werk je in Italië, dan ben je Italiaans verzekerd.
Kan ik op Sicilië wonen met alleen mijn Europese zorgpas?
Nee. De Europese zorgpas dekt alleen medisch noodzakelijke zorg bij openbare zorgverleners tijdens een tijdelijk verblijf. Woon je op Sicilië, dan heb je een S1, de verplichte inschrijving bij de SSN, de vrijwillige inschrijving of een particuliere verzekering nodig.
Wat kost de vrijwillige inschrijving bij de SSN?
De bijdrage hangt af van je inkomen in het jaar ervoor en is minimaal € 2.000 per jaar. Ze geldt per kalenderjaar, is niet deelbaar en geldt ook voor gezinsleden die je ten laste hebt.
Kan ik als CAK-verzekerde nog naar mijn arts in Nederland?
Ja. Woon je met een CAK-verzekering in Italië, dan ben je ook in Nederland verzekerd voor alle zorg uit het basispakket. Je gebruikt de Europese zorgpas van het CAK; rekeningen die je zelf hebt betaald, dien je in bij Zilveren Kruis, Groep Buitenlands Recht.
Bronnen en kleine lettertjes
De informatie komt van het CAK (verhuizen naar het buitenland), van Nederland Wereldwijd, van Your Europe van de Europese Unie (uw ziektekostendekking, zorg bij een kort verblijf), van het RIZIV, van de HZIV en van de Italiaanse gezondheidsdiensten, zoals de ASP Agrigento.
De regels hangen af van je eigen situatie. Deze gids vervangt geen gesprek met het CAK, je ziekenfonds of zorgverzekeraar en de ASP ter plaatse.
